Ормузын хоолойд газрын тос тээвэрлэгч хөлгүүд халдлагад өртсөний дараа Иранд цохилт өглөө

АНУ Ормузын хоолойд газрын тос тээвэрлэгч гурван хөлөг онгоц халдлагад өртсөний хариуд Ираны эсрэг "хүчтэй цэргийн цохилт" өгснөө мэдэгдлээ.

АНУ-ын Төв командлал (CENTCOM) мягмар гарагт хийсэн мэдэгдэлдээ Ираны 80 гаруй байг онилсон бөгөөд үүнд Исламын хувьсгалын хамгаалагчдын корпусын (IRGC) 60 гаруй хурдны завь, мөн пуужин харвах байгууламжууд болон командын төвүүд багтсан гэж мэдээлэв. Гэхдээ цохилт өгсөн байршлуудыг тодорхой дурдаагүй байна.

Ираны Гадаад хэргийн дэд сайд АНУ-ын ажиллагааг өнгөрсөн сард хоёр улсын байгуулсан АНУ–Ираны харилцан ойлголцлын санамж бичгийг зөрчсөн үйлдэл хэмээн буруутгаж, Тегеран "шийдэмгий арга хэмжээ авна" гэж анхааруулжээ.

Ираны төрийн хэвлэлүүдийн мэдээлснээр, цохилтууд Кешм арал, Бандар-Аббас, Сирик хотуудад хүрч, хэлтэрхийн улмаас энгийн иргэд шархадсан байна.

Иран газрын тос тээвэрлэгч гурван хөлөгт болсон халдлагыг албан ёсоор хариуцлагаа хүлээгээгүй хэвээр байна.

CENTCOM мэдэгдэлдээ энэхүү ажиллагааны зорилго нь "олон улсын усан замд энгийн иргэдийн баг ажиллуулж байсан худалдааны хөлгүүдэд халдсан этгээдүүдэд өндөр өртөг төлүүлэх" явдал байсан гэж онцолжээ.

Цохилтын өмнө АНУ-ын Сангийн яам өнгөрсөн сард байгуулсан санамж бичгийн хүрээнд түр хугацаанд зөөлрүүлээд байсан Ираны газрын тосны эсрэг хориг арга хэмжээний чөлөөлөлтийг хүчингүй болгосон байна.

Харин Ираны Гадаад хэргийн яам энэхүү шийдвэрийг санамж бичгийг зөрчсөн үйлдэл гэж үзэж, АНУ-ын Засгийн газар "итгэл даахгүй, тогтворгүй, найдваргүй" гэдгийг харууллаа гэж мэдэгджээ.

Мөн Тегеран үндэсний ашиг сонирхол, үндэсний аюулгүй байдлаа хамгаалахын тулд шаардлагатай гэж үзсэн бүхий л арга хэмжээг авна гэдгээ мэдэгдсэн байна.

Үүний зэрэгцээ Катар болон Саудын Араб мөн халдлагыг буруушааж, өөрсдийн улсын газрын тос тээвэрлэгч хөлөг Ормузын хоолойд эсвэл түүний ойролцоо явах үед халдлагад өртсөн бөгөөд үүний ард Иран байгаа гэж буруутгав.

Катарын Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Мажед Аль-Ансари Ираныг Ормузын хоолойн ойролцоох усан замаар явж байсан "Al-Rekayyat" нэртэй хөлөгт зориуд халдсан гэж үзэн, бүрэн хариуцлага хүлээх ёстой гэж мэдэгджээ.

Саудын Арабын Гадаад хэргийн яам ч мөн адил Иран "Wadyan" нэртэй Саудын газрын тос тээвэрлэгч хөлгийг Ормузын хоолойгоор дамжин өнгөрөх үед онилсон гэж мэдэгдсэн байна.

Харин Ираны Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Эсмаил Багаеи Катарын мэдэгдлийг "сайн хөршийн харилцааны зарчимд харш" гэж няцаажээ.

Тэрээр Ирантай урьдчилан зохицуулаагүй чиглэлээр зорчсон, эсвэл хөлгийн байршил тогтоох системд өөрчлөлт оруулсан худалдааны хөлгүүд мөргөлдөх эрсдэл үүсгэж, Ираны аюулгүй зорчих нөхцөлийг хангах ажиллагаанд саад болдог гэж тайлбарласан байна.

Их Британийн Далайн худалдааны ажиллагааны төв (UKMTO)-ийн мэдээлснээр, даваа гарагт Ормузын хоолойгоор явж байсан нэг танкерын хөдөлгүүрийн хэсгийг тодорхойгүй төрлийн суман зэвсэг онож, гал гарсан байна.

Мягмар гарагт болсон өөр хоёр тусдаа тохиолдолд:

• Нэг танкер хоолойноос гарч явахдаа цохилтод өртсөн ч дараагийн боомтдоо үргэлжлэн хүрчээ.
• Өөр нэг танкер бага хэмжээний бүтцийн гэмтэл авсан байна.

CENTCOM шинэ цохилтуудаа зарлахаас өмнө нэрээ нууцалсан АНУ-ын нэгэн албан тушаалтан АНУ Ирантай эцсийн хэлэлцээр байгуулах зорилгоор "сайн санааны үндсэн дээр" хэлэлцээг үргэлжлүүлнэ гэж мэдэгдсэн байна.

Өнгөрсөн сард АНУ, Иран хоёр 14 зүйл бүхий харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгуулж, гал зогсоох хэлэлцээрийг сунгах, бүх чиглэл дэх мөргөлдөөнийг эцэслэх зорилго тавьсан юм.

Уг тохиролцооны дагуу Ормузын хоолойтой хиллэдэг Иран болон Оман бусад Персийн булангийн орнуудтай хамтран хоолойн ирээдүйн удирдлага, далайн үйлчилгээний зохион байгуулалтыг тодорхойлох хэлэлцээ хийхээр болсон байна.

Өмнөх мөргөлдөөний үеэр Иран Ормузын хоолойд бүрэн эрхээ тогтоохыг эрмэлзэж, "Персийн булангийн хоолойн захиргаа" нэртэй байгууллага байгуулан аюулгүй нэвтрэх зөвшөөрөл олгоно гэж мэдэгдэж байсан.

Ираны Fars агентлагийн мэдээлснээр, шинэ тохиролцооны хүрээнд Ормузын хоолойн удирдлагыг цаашид Иран Оманы хамтран хэрэгжүүлэх бөгөөд усан замаар нэвтрэх хөлгүүдээс үйлчилгээний төлбөр авах боломжийг ч судалж байгаа аж.